Lesepsiyen Göç ve Lesepsiyen Kaş Balıkları

Tüplü dalış yapan biri için, hele ki su altında görüntü avcılığı da yapıyorsa, dalış yaptığı bölgede daha önce hiç görmediği bir türü gördüğünde duyduğu heyecan eşsizdir.

Peki, bu farklı türler nereden ve nasıl geliyor?

Bu yazımızın konusu balık göçleri ve göçmen türler. Daha da detaya inecek olursak Lesepsiyen Göç ve Lesepsiyen Türler.

Göç konusuna geçmeden önce coğrafya bilgilerimizi tazeleyerek biraz Akdeniz ‘den bahsedelim. Akdeniz, esasen coğrafi olarak Cebeli Tarık Boğazı ile Atlantik (Atlas) Okyanusu’na bağlanan bir iç denizdir ve bünyesinde Atlantik kökenli yerel deniz yaşamını barındırır.

Fakat yukarıdaki tanım, 15 Ağustos 1869 yılında Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla değişmiştir! İnsan yapısı olan Süveyş kanalı, o dönemin Kahire Fransa başkonsolosu Ferdinand de Lesseps tarafından projelendirilmiş ve Osmanlı Devletinin onayıyla yapılıp ulaşıma açılmıştır.

1869 yılında  Süveyş kanalının açılması sonucunda  Akdeniz ile Kızıldeniz arasındaki doğal sınır ortadan kalkmıştır. Kanal sayesinde bir kısım Atlantik kökenli canlılar Kızıldeniz’e geçerken Hit-Pasifik kökenli deniz canlıları da Akdeniz’e göç ederek yaşam alanlarını değiştirmeye başlamışlardır.

Açılan kanaldan gerçekleşen balık göçü 33 yıl sonra 1902 yılında ilk kez kayda alınmıştır. İskenderiye kıyılarında bilim insanı Tillier tarafında kayda alınmış olan Gümüş Balığı (Atherinomorus lacunosus ) ile balık göçüne dair belgeleme süreci başlamıştır.

Bizim sularımızdaki ilk kayıt ise Erazi tarafından 1943 yılında İskenderun Körfezinde gerçekleşmiştir. Erazi, Eksi Balığını (Equulites kluzingeri ) kayıt altına alarak kıyılarımıza kadar ulaşan Kızıldeniz göçünü belgelemiştir.

2017 yılı itibariyle kıyılarımızda kayıt altına alınan Kızıldeniz Göçmeni Tür sayısı 67 olarak belirlenmiştir.

Süveyş Kanalı ile Akdeniz’e göç eden ve hayatta kalabilen deniz canlılarına 1964 yılından itibaren İsrailli araştırmacı Francis Dov Por tarafından kanalı projelendiren ve yapan mühendis Ferdinand de Lesseps anısına onun ismi verilmiştir.

1964 yılı itibariyle deniz yaşamının bu göçüne Lesepsiyen Göç, göç eden türlere de Lesepsiyen Tür denilmektedir.

Lesepsiyen türlerin yol haritasına bakıldığında, Lesepsiyen göç iki güzergâhta ilerlemektedir. Süveyş Kanalı’ndan Akdeniz’e giriş yapan Lesepsiyen türler Mısır, İsrail, Lübnan, Suriye ve İskenderun Körfezi’ ne  gelerek bizim sularımıza ulaşırlar. Diğer rota ise Süveyş Kanalı’ndan girip batıya yönelerek Afrika kıyıları boyunca ilerlemektedir.

Lesepsiyen göçün olası etkileri nelerdir?

Lesepsiyen göçün varlığı bir takım etkileri de beraberinde getirmektedir. Göç eden türlerin içerisinde ticari değeri olan balıkların bulunması balıkçılık açısından artı bir değer oluştururken, fırsatçı ve istilacı balıkların besin zincirine dahil olmaları ,mevcut çevre dengesi ve yapının bozulmasına da sebep olabilmektedir. Bu konu üniversitelerimizin ilgili bölümlerindeki bilim insanlarınca araştırılmaya devam etmektedir.

Konumuz Kaş balıkları ve Lesepsiyen göç olunca  ,Kaş’ta bu konu hakkında yapılan harika bir çalışmadan bahsetmemek büyük haksızlık olur.

Sayın Murat Draman tarafından hazırlanan ‘’Kızıldeniz’den Akdeniz’e ‘’ isimli eserde 2000 -2015 yılları arasında fotoğraflarla kayıt altına alınan 58 türe ait 128 fotoğraf  kitap haline getirilip yayınlanmıştır. Kitaba buradaki linkten ulaşabilirsiniz.

Lesepsiyen göç başladığından beri Lesepsiyen türler Akdeniz’de yayılımını sürdürmektedirler. Lakin bu tartışmalar ve çalışmalar son zamanlarda Aslan Balığının (Pterois volitans) da gelmesiyle birlikte her kesim tarafından izlenmekte ve dile getirilmektedir.

Konunun profesyonelleri ise Aslan Balığı (Pterois volitans) konusunda iki farklı görüşü sunmakta ve savunmaktalar!

Bir taraf “Yok edici ve istilacı bir tür, hemen öldürülmeye başlanmalı !” derken ; diğer  taraf “ Bu bir denge meselesidir. Doğa bu dengeyi kuracaktır ve her hangi bir müdahaleye gerek yoktur.” demektedir. Bu konu üzerine çalışmalar yapan ve tartışan bilim insanlarının en kısa sürede bir sonuca vararak eyleme geçmelerinin gerekli olduğunu düşünüyorum.

Bu yazımızda Lesepsiyen göç ve Lesepsiyen tür kavramını inceledik. Kaş dalış noktalarında fotoğrafladığımız Lesepsiyen Türlerin fotoğraflarına buradaki linkten ulaşabilirsiniz.

Konu hakkındaki soru yada görüşlerinizi sayfanın sonundaki yorum kısmında paylaşabilirsiniz.

Kaynaklar:

  • Ateş EVİRGEN ”FOTOĞRAFLARLA TÜRKİYE DENİZ BALIKLARI”
  • Şükran CİRİK, Tahsin CEYLAN, Barış AKÇALI ”YAŞAYAN DENİZ”
  •  Deniz ERGÜDEN, Cemal TURAN, Cem DALYAN, Okan ÖZDEMİR, Necdet UYGUR ”İSKENDERUN KÖRFEZİ BALIK FAUNASINDAKİ KIZILDENİZ GÖÇMENİ (LESEPSİYEN) BALIKLARIN SON DURUMU”

Gencer ÖZDEMİR

Related posts

Leave a Comment