Orfoz (Epinephelus marginatus ) hakkında 5 temel bilgi

Kaş balıkları içerisinde en çok rağbet gören balık orfozdur. Kaş dalış noktalarında hemen hemen her dalışımızda bir yada birkaç tane orfoz görürüz. Sualtı fotoğrafçıları ve diğer dalgıçlar için orfoz yeri ayrı olan bir balıktır. Kaş sualtı yaşam rehberinin ilk paylaşımını da bu yüzden orfozlara ayırdık. Gelin şimdi birkaç başlık altında orfozları daha ayrıntılı inceleyelim.

Orfoz balıklarının diğer isimleri nelerdir?

Orfoz Türkiye kıyılarında Akdeniz ve Ege denizinde nadiren de Marmara denizinde görülür. Bu yayılım belli bölgelerde farklı isimlerle tanınmasına sebep olur. Ülkemizde bazı bölgelerde orfoza Karabalık da denir. Orfozun İngilizce ismi Dusky Grouper  iken  Almanlar  Brauner Zackenbarsch  derler. Latince ismi ise Epinephelus marginatus olarak kayıtlıdır.

 Orfozun tanımsal özellikleri ve yaşam süresi

Orfoz (Epinephelus marginatus) üzerinde sarı, yeşil lekeler bulunan kahverengi bir balıktır. Geniş ve oval bir vücut yapısına sahiptir. Boyları 140 cm kadar olabilir ve yetişkin bir orfoz 60 kilogramlık bir ağırlığa ulaşabilir.

Genç orfozların ikinci sırt (dorsal) yüzgeçlerinde, kuyruklarında ve anal yüzgeçlerinde sarı bir çizgi vardır. Orfozun yaşı ilerledikçe bu sarı çizgi kaybolur. (Örnek fotoğraf)

Bu arada hemen belirtelim orfoz balıkları 50 yılı bulan bir ömre sahiptir.

Orfoz (Epinephelus marginatus) kalın dudaklı bir balıktır. Alt çenesi üst çenesinden daha uzundur. Bu sebepten dolayı ağzının açılış yönü yukarı doğru olur. Ağzının bu yapısına da ‘’ Superiör Konumlu Ağız’’ denir.(Örnek fotoğraf)

Orfoz nasıl beslenir?

Orfoz balıkları, etobur (karnivor) canlılardır ve besin zincirinde üst sıralardadır. Diğer balıklar ve omurgasız deniz canlılarıyla beslenir.  Biz fotoğraflayamadık lakin Kornet Balıklarını (Fistularia commersonii) ve hatta Aslan Balığı (Pterois volitans) yerken çekilen fotoğraflarını da gördüm.

Orfozların yaşam sahası nasıldır?

Orfoz uzun sayılabilecek yaşamının ilk döneminde sığ derinliklerde yaşarken, yaşlandıkça derinlere çekilir. Kaş dalış noktalarında, 5 metrede gözlemlediğimiz yavru orfozların yanında sportif dalış limitlerinin sınırında da fotoğrafladığımız büyük orfozlar var. Bu yazıyı tasarlarken yaptığım araştırmalarda orfozların 300 hatta 400 metre derinlikte yaşadıklarına dair bilgilere de ulaştım.

Orfoz balıkları yuvalanmak için kayalık (demersal) zeminleri, kovuk ve oyukları seçer. Yuva olarak seçtiği bölgeyi genelde terk etmez.

Orfozlarda üreme nasıl olur ?

Kaş balıklarının en popüleri olan orfozlar çift eşeyli balıklardır. Yani ömrünün bir kısmında dişi olan balık belirli bir olgunluğa eriştikten sonra erkek üreme sistemine sahip olur ve dişilerin yumurtalarını döller.

Orfozlar (Epinephelus marginatus) 5 ila 8 yaşından itibaren üremeye başlar. 12 – 18 yaşına kadar dişi olarak ürer ve yaşamının geri kalanında erkek olarak neslinin devamını sağlar.

 

Orfozları koruma çalışmaları nelerdir ?

Orfoz Bern Sözleşmesi gereği tüm Akdeniz ülkeleri tarafından koruma altına alınmıştır. Ayrıca IUCN kırmızı listesinde ‘’Nesli Tehlike Altında’’ olarak tanımlanmıştır.

 

Türkiye sularında da orfoz yasalarla koruma altındadır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın yayınladığı bir dizi tebliğle* orfozların avlanması ve satışı yasaklanmıştır. Söz konusu yasaklar 1 Eylül 2016’dan 31 Ağustos 2020’ye kadar uygulanacak. Doğadaki azalan orfoz nüfusunun iyileştirilmesini amaçlayan bu düzenlemelere uymayanlara da 1.113TL para cezası kesilecek.

Orfoz fotoğrafı çekmek isteyen sualtı fotoğrafçıları için Kaş, Türkiye’deki en iyi dalış noktalarını barındırmaktadır.  Kaş – Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesinde orfozlar güvendeler ve sayıları hızla artıyor. Bunu net bir şekilde gözlemleyebiliyoruz.

Kaş balıklarını fotoğraflayarak oluşturacağımız Kaş Sualtı Yaşam Rehberinde ilk sırayı orfoza verdik. Umuyoruz ki yazımız beğenilmiştir. Beğeninizi ve sorularınızı aşağıdaki yorumlar kısmına bırakabilirsiniz.

Kaynaklar:

WWF web sitesi, Ateş Evirgen Fotoğraflarla Türkiye Deniz Balıkları, Şükran Cirik-Tahsin Ceylan-Barış Akçalı Yaşayan Deniz, Bülent Gözcelioğlu – Ö.Faruk Aydıncılar – Ferda Büyükbaykal Derin Mavi Atlas

* Ticari Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (2016/35) ile Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliği (2016/36).

Gencer Özdemir

Related posts

Leave a Comment